Ressons de l’IEO e d’endacòm mai JUNH n°10

Mot del president - junh de 2026

Lo mes de mai foguèt lo de l’Amassada generala de l’IEO, moment important per la vida de nòstra associacion, per mai d’una rason. Primièr, coma cada an respond a las obligacions estatutàrias, seriá pas que per presentar l’activitat e los comptes, e discutir las grandas orientacions generalas per l’an d’après. Mas, ongan, i aviá d’autras rasons que ne fasián un moment tras qu’important, tanplan crucial. D’una part, caliá mostrar que l’IEO èra sus la via d’un reviscòl e d’una afirmacion e que lo projècte portat per lo burèu elegit lo 27 de mai de 2025 aviá qualques resultats. Dins la meteissa perspectiva, coma o escriguèri e diguèri mantun còp, caliá tornar far de l’AG de l’IEO -o, puslèu, de las jornadas d’AG de l’IEO- un moment important de l’annada. E, d’autra part, i aviá lo doble enjòc ligat al sosten o, al contrari, a la rebutada que los aderents aurián exprimit, d’un costat, a l’accion menada dempuèi l’an passat (rapòrts moral, d’activitat e financièr) e, d’un autre latz, a la proposicion portada per lo burèu e validada per lo Conselh d’Administracion, de la tarifa e de la reparticion de la cotizacion entre los diferents elements, o escalons, de la Federacion IEO.
Me cal dire, tanlèu començar, que foguèrem fòrça ben recebuts per la seccion d’Ardecha de l’IEO e lo cercle de Juèsa, l’Agaram, amb lo sosten de la Comuna (que daissèt la magnifica sala comunala tres jorns de reng, organizèt una inauguracion oficiala e un manjadreit) e tanben de la vesina de Rosèiras que prestèt, doas seradas, la sala de las fèstas per los espectacles. En mai d’aquò, foguèrem servits per un fòrça polit temps. Ren que per aquò valiá lo còp d’i èsser e pensi que los participants se’n regaudiguèron.
Mas, a tot aquò, s’ajustèron moments fòrts: presentacion de las associacions occitanistas "localas", conferéncia de Felip Martèl sus l’istòria de l’IEO, mercat/fièra/fòrum del libre occitan amb participacion d’un desenat de seccions e editors. Aquel fòrum, dins la sala d’acuèlh, venguèt lèu un eissam ont tot lo monde se rescontrava e charrava, e se convertiguèt en agòra de l’IEO en Juèsa! Me pensi que lo monde avián besonh d’aquel lòc, d’aquela AG e d’aquel moment d’escambis e interconeissença. N’èran tanben los manjadreits e, dins una mendre mesura, los repaisses al restaurant. Al darrièr sopar, la cantaira aranesa Lúcia Mas nos faguèt present d’un petit concèrt improvisat que donèt una fòrta convivialitat e foguèt fòrça presat. Aquel ambient general es de destacar e aqueles mots ne pòdon pas rendre grand causa de l’intensitat. D’un autre biais, nòstre secretari general se’n fa resson dins las paginas que seguisson amb unas polidas fotografias.
E, segur, l’escambi del dimenge matin 10 de mai, amb Franc Bronzat e Rosella Pellerino, de las Valadas, Jusèp Loís Sans Socasau, de la Val d’Aran e Domenico Iacovo, de la Gàrdia, donèt a l’AG una dimension gaireben inesperada. Coma ja o diguèri, una representacion de l’IEO en Aran se farà a travèrs l’Acadèmia aranesa dera lengua occitana; los representants de las Valadas, per lor part, demandèron la creacion d’una seccion de l’IEO.
Per tornar a la part de las jornadas de Juèsa qu’èran especificament reservadas als sòcis de l’IEO, s’i presentèron los rapòrts, las perspectivas e, un moment tant esperat e delicat, foguèt consacrat a la discutida sus la cotizacion e sa reparticion. Los rapòrts moral e d’activitat foguèron aprovats a la quasi unanimitat de 99,57 % (abstencion: 0,43 %) dels presents e representats e lo rapòrt financièr s’aprovèt a 94 % (abstencion: 6 %).
La question de la cotizacion menèt a mai de debats e d’escambis que mostrèron l’interès de totes los assistents per lo foncionament de l’IEO tot. Coma o exprimiguèri, per ieu, èra un pauc "l’espròva del fòc". Fin finala, la proposicion portada per lo burèu, que i aviá longament trabalhat, que totes los aderents recebèron bèl brieu abans l’AG e que voliá prene en compte los interèsses generals, foguèt aprovada per 77,59 % dels vòts (abstencion: 22,41 %), siá, malgrat tot, un sosten tanben fòrt que ne permet l’aplicacion per l’annada 2027. Pòdi plànher, aquò dit, que la question de la caissa de solidaritat, siá estada remandada a l’an que ven mentre que, a mon vejaire, fasiá plenament partida del projècte de solidaritat federala que portam. Que siá per los rapòrts o per la votacion sus la cotizacion, me permeti de far remarcar que i aguèt pas cap de vòt contra. Aquò nos dona coratge e vam per contunhar, e mai sapièssem ben totas las dificultats que son sus lo camin de la promocion de nòstra lenga... Mas, per çò qu’es de l’IEO, benlèu qu’una entrelusida es a mand d’aparéisser, qui sap?
Pòdi pas, aicí, parlar de tot aquò sens mercejar al mai fòrt l’ensemble del burèu que m’acompanha dempuèi lo 27 de mai de 2025. Venguts d’orizonts diferents, caduna e cadun, secretari general, vicepresident·a·s, clavairas, a jogat un grand ròtle e cresi que sèm arribats a una coesion e una coeréncia que l’AG de Juèsa donèt a veire. Ren èra pas escrit quand demandèri als unes e a las autras se volián entrar dins lo burèu. Èra una escomesa granda mas o caliá temptar. Totes o faguèron de bon grat sens plànher la pena, lo temps, l’energia. Per ieu, es un gaug d’aver pogut comptar sus eles. Tanben, vòli mercejar los membres del CA. Cresi -almens o espèri- qu’entre nosautres totes se son establits una fisança e un respècte mutuals que, sens eles, ren seriá pas estat possible. E, solide, un brave mercé a totes los sòcis de l’IEO per lor sosten. Sabi que l’espèr es grand; sabi que lo poiriam decebre mas nos emplegarem, tant coma poscam, a trabalhar. E ja, avèm en cap, l’AG que se debanarà en 2027, qu’i caldrà elegir un nòu CA qu’aurà puèi per tasca de formar lo novèl burèu que permetrà a l’IEO d’afrontar totas las escomesas venidoiras.
Dins Mémoires de l’occitanisme que tot bèl just sòrton de las premsas de las edicions Trabucaire jos la direccion de Cristian Lagarda, nombroses militants de la "granda epòca" de l’occitanisme contan coma metèron la defensa de l’occitan al centre de lor vida o d’una partida de lor vida. Ara, es devèrs las generacions joves que, tròp sovent, an pas recebut l’occitan, que nos cal virar e es del nòstre interès a totes de trobar los mejans de far créisser, en quantitat e qualitat, lo nombre de locutors. Es tanben a una reflexion sus lo passat e l’avenidor que nos convida la cinquantena Universitat Occitana d’Estiu a Nimes del 2 al 5 de julhet (https://www.ieo30.org/universitat-occitana-d-estiu/). Mentretant, en Val d’Aran, l’IEO participarà a una trobada conjunta lo 4 de julhet amb l’Acadèmia aranesa dera lengua occitana a l’entorn de la normativizacion de la lenga amb d’expèrts de l’occitan mas tanben del catalan e de l’aragonés (https://www.institutestudisaranesi.cat/wp-content/uploads/2026/04/JORNADA-ESTANDARD.pdf). N’aprofièiti tanben per senhalar que poguèrem presentar a l’AG de Juèsa lo primièr resultat concret de la collaboracion entre l’IEO e l’Acadèmia aranesa: un triptic divulgatiu sus Marcèla Delpastre degut a Miquèla Stenta. E, segur, cal pas desbrembar que julhet es lo temps de l’Estivada (https://estivada.eu/) e dels Rescòntres de Provença (https://ieo-creo-provence.org/editions/), abans l’Escòla Occitana d’Estiu, en agost (https://eoe-oc.org/language/oc/activitats/eoe-oc/). Que se’n pòsca gaudir, coma de totas las autras activitats estivencas, e que la lenga nòstra i reclantisca sens relambi que, sens la nòstra volontat de la parlar, capuda e generosa, obrariam de bada.
Patrici Pojada